İKLİM ELEMANLARI - NEM

NEM

Atmosfer içerisindeki subuharına nem denir. Nem higrometre adı verilen aletle ölçülür.

Havanın nemi gram (gr) olarak ifade edilmektedir.Nemlilik yer yüzünde canlı hayatının gelişmesinde ve devamında çok önemli bir unsurdur. Hava ve iklim şartları bakımından da çok önemlidir. Her şeyden önce yağışların kaynağı, havadaki su buharıdır.   Su her sıcaklıkta buharlaşır. Bu sebeple atmosferde sürekli bir miktar nem vardır. Buna atmosfer nemliliği denir.

Yeryüzündeki suların belli bir sıcaklıkta su zerrecikleri halinde atmosfere geçmesidir.

 Buharlaşmanın gerçekleşmesi için gerekli şartlar ;

1.      Sıcaklık : Sıcaklık arttıkça buharlaşma artar.

2.      Su Yüzeyi : Su Yüzeyi genişledikçe buharlaşma miktarı artar.

3.      Bağıl nem : Bağıl nem düştükçe nem açığı büyür, buharlaşma artar.

4.      Basınç : Hava basıncı arttıkça buharlaşma azalır.

5.      Hava Kütlelerinin Hareketi : Durgun havada buharlaşma gerçekleşmez. Yükselici havada buharlaşma artar. Rüzgarın hızı arttıkça buharlaşma o kadar çok olur.

·       Ülkemizde en fazla buharlaşma G.D.Anadolu’da görülür.

NEM ÇEŞİTLERİ

1. Mutlak Nem: 1m3 hava içerisinde bulunan subuharının gr olarak ağırlığına mutlak nem denir.Su buharının miktarı hacim itibariyle  hiçbir zaman havanın % 4’ünü aşmaz. Mutlak nem, sıcaklık ve buharlaşmanın fazla olduğu Ekvatoral bölgelerde çok, soğuk kutup bölgeleri ile yüksek dağlarda azdır.

Mutlak Nemde Etkili Faktörler

Buharlaşma Yüzeyi: Buharlaşma yüzeylerinden (okyanus , deniz , akarsu , göl , bitki örtüsü gibi)   uzaklaştıkça mutlak nem azalır. Örnek; deniz kıyısından kara içlerine, ormanlık alandan ormansız alana gidildikçe mutlak nem  azalır

Mutlak Nemde Etkili Faktörler

Sıcaklık: Sıcaklık arttıkça buharlaşma artacağından dolayı genellikle mutlak nem de artar. Örnek; Ekvatordan kutuplara doğru mutlak nem azalır. Ayrıca  yazdan kışa, gündüzden geceye geçildiğinde mutlak nem azalır

NOT: Sıcaklık arttıkça her zaman mutlak nem artmayabilir. Ama sıcak denizlere yaklaştıkça mutlak nem her zaman artar. Mutlak nem Ekvator çevresindeki denizler üzerinde çok fazla iken , dönenceler çevresindeki çöl alanlarında çok azdır.  

Mutlak Nemde Etkili Faktörler

Rüzgarların esme yönü: Denizden gelen rüzgarlar mutlak nemi artırırlar.

Okyanus akıntıları: Sıcak su akıntılarının etkili olduğu yerlerde mutlak nem fazladır.

   Denizden uzaklaştıkça, yerden yükseldikçe, kutuplara gidildikçe mutlak nem azalır. 

   Sıcaklık arttıkça havanın su buharı alma yeteneği artar yani mutlak nem artar.

  Mutlak nem ; gündüz çok gece azdır. Yazın çok kışın azdır. Ormanda çok stepte azdır.

2. Maksimum Nem ( Doyma Miktarı ): 1m3 havanın belli sıcaklıkta taşıyabileceği en fazla nem miktarına maksimum nem denir. Maksimum nem sıcaklığa bağlı olarak değişir. Sıcaklık arttıkça hava genişleyeceğinden taşıyabileceği nem miktarı artar. Sıcaklık azaldıkça hava daralır ve böylece taşıyabileceği nem miktarı azalır. Sıcaklıkla maksimum nem doğru orantılıdır.

Sıcaklık arttıkça havanın taşıyabileceği nem miktarı artar. Buna örnekler;

-Yükselen havanın yağış bırakması,

-Föhn rüzgarının kurutucu etki yapması,

-Çöllerde havanın nem açığının fazla olması,

-Alçalıcı hava hareketleri sonucunda havanın nem açığının artması,

-Gündüz sis yoğunluğunun az olması veya gece oluşan sislerin gündüz ortadan kalkması

Sıcaklık arttıkça havanın taşıyabileceği nem miktarı artar.

Ölçülmüş değerler; 

-20 °C

1,10   gr/m³

-10 °C

2,38  gr/m³

0 °C

4,85   gr/m³

5 °C

6,80   gr/m³

15 °C

12,85 gr/m³

Maksimum Nem

1m³ Hava                       -30C°                          0,4 gr

1m³  Hava                          0C°                          4,8 gr

1m³  Hava                        30C°                        29,4 gr

3. Bağıl Nem (Nisbi nem): Mutlak nemin maksimum neme oranı havanın neme doyma oranını verir. Bu orana bağıl nem denir.Yüzde (%) olarak ifade edilir.

Bağıl nem  havada bulunan nemin yüzde cinsinden değeridir.

Bağıl nem havanın nem açığını veya neme doyma oranını verir.

Bir yerde yağış olabilmesi için bağıl nem %100 ‘ü aşması gerekir.  

Bağıl nem ile sıcaklık ters orantılıdır. Sıcaklık düştükçe maksimum nem azalacağından, bağıl nem yükselir. Sıcaklık değerleri yükseldikçe, maksimum nem artacağından bağıl nem düşer.

Bağıl nem çöl bölgelerinde ve kara içlerinde az, Ekvatoral bölge gibi yağışlı bölgelerde ve deniz kıyılarında çoktur.

Bağıl Nemde etkili olan faktörler

Sıcaklık: Sıcaklık arttıkça bağıl nem azalır. Sebebi  ısınan  havanın hacmi genişler, alabileceği  nem artar. Sıcaklığa uygun buharlaşma gerçekleşmez ise havanın nem açığı büyür ve bağıl nem azalır.

Örnek;

 

 

Sıcaklık artarken mutlak nem aynı şekilde artmıyorsa; bağıl nem azalır.

Bağıl nem azaldıkça buharlaşma artar. Bağıl nem arttıkça buharlaşma azalır.

Yükselti: Yükseklere çıkıldıkça sıcaklık azalır ve bağıl nem artar.

Mutlak Nem: Sıcaklık aynı iken zaman içinde mutlak nem artarsa, bağıl nem de artar.

 

NOT: Bağıl nem Ekvator çevresinde yüksek iken ,çöl bölgelerinde ve kara içlerinde azdır.

Yurdumuzda bağıl nem en yüksek, Karadeniz Bölgesi’ndedir. En düşük ise, G.Doğu Anadolu Bölgesi’ndedir.

Bir hava kütlesinin sıcaklığı artınca hacmi genişlediği için nisbi nemi azalır.

  

►Bağıl Nem ile mutlak nem doğru orantılıdır.

Not : Bağıl nem ; ekvatorda, denizlerde fazladır.

·    Gündüzden   Geceye

·    Yazdan →  kışa  artar

·    Deniz seviyesinden yükseldikçe

Çöllerde, kıtaların iç kesimleri (yaz) Bağıl nem azalır.

Not : Mutlak nem miktarı maksimum nem miktarına eşit olursa, hava doyma noktasına ulaşır ve nisbi nemi %100 olur.

KAYNAKLAR

Ders notları

alıntılar

coğrafya tutkudur sitesine teşekkür ediyorum. emeğinize sağlık.

http://www.cografyatutkudur.com/

Yorum Yaz